Ogólnie o barku, anatomia

Co powoduje ból barku
Bark to złożona struktura złożona ze szkieletu kostnego, na którym zawieszony jest układ mięśni,
ścięgien i więzadeł. Samo określenie „bark” to nazwa funkcjonalna. Anatomicznie to grupa 4 połączeń
kości, na bark składają się staw ramienno-łopatkowy, barkowo-obojczykowy, mostkowo-obojczykowy
i połączenie żebrowo-łopatkowe.
Struktury te współpracują by zapewnić barkowi szeroki zakres ruchomości, pozwalając na zgięcie,
wyprost, przywiedzenie, odwiedzenie oraz rotację wewnętrzną i zewnętrzną.
W diagnostyce bólu barku bierze się pod uwagę różne czynniki. Ewaluacja objawów powinna
prowadzić do diagnozy, ale nie zawsze do diagnozy pojedycznej – często ból barku wywołany jest
przez kilka patologii, np. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego współistnieją
często z tendinozą ściegien stożka rotatorów (jedno prowadzi do drugiego i najlepiej zająć się obiema
patologiami aby osiągnąć lepszy wynik leczenia); patologia w barku może współistnieć z dyskopatią
odcinka szyjnego kręgosłupa – i tu należy leczyć oba schorzenia.
Niektóre patologie barku są specyficzne dla wieku i pewnych aktywności pacjenta, zarówno
aktywności sportowej jak i życia codziennego – powtarzająca się przez wiele lat czynność
podnoszenia ciężkich przedmiotów będzie odmienna w objawach w porównaniu z młodym
pacjentem po urazie barku. Nie ma jednego wzorca dol. bólowych barku, każdy pacjent powinien być
zbadany, a zdarza się, że badanie przedmiotowe (fizykalne) musi być powtórzone. Pamiętajmy
również o tym, że badanie przedmiotowe musi być skorelowane z badaniami diagnostycznymi.
Reasumując: dokładna ocena kliniczna całej obręczy barkowej w połączeniu ze znajomością anatomii,
wywiadu medycznego, badania fizykalnego i badań obrazowych ukierunkowanych na problem
pacjenta może umożliwić lekarzowi opracowanie algorytmu leczenia urazów i bólu barku. Nie
zapominajmy też o diagnostyce różnicowej patologii kręgosłupa szyjnego – część objawów może
pochodzić ze szkieletu osiowego.

Anatomia barku:
Staw ramienny (ramienno-łopatkowy)
Staw ramienno – łopatkowy to połączenie między głową kości ramiennej i panewką łopatki.
Powierzchnie stawowe stanowi chrząstka szklista, jedynie ok. 30% pow. Stawowych ma ze
sobą stały kontakt niezależnie od ruchu w stawie. Przez to staw ramienno łoptkowy jest
stawem niestabilnym. Stabilność zapewniają więc struktury dookoła tj. stabilizatory
statyczne (więzadło kruczo-ramienne, 3 więzadła obrąbkowo-ramienne, torebka stawowa,
obrąbek stawowy) oraz dynamiczne (mięśnie oraz ich ścięgna). Staw ma kilka kaletek wokół
(niewielkich przestrzeni wypełnionych płynem ochraniających staw). Zakres ruchomości
stawu jest duży dzięki małemu kontaktowi powierzchni stawowych, staw ramienny odwodzi i
przywodzi ramię, zgina i prostuje ramie, rotuje do wewnątrz i zewnątrz. Dolegliwości bólowe
stawu ramiennego są jednymi z najczęstszych powodów wizyt u ortopedy, obserwujemy tu
uszkodzenie zwyrodnieniowe lub urazowe ścięgien stożka rotatorów.
Staw barkowo-obojczykowy

Staw barkowo-obojczykowy to połączenie wyr. barkowego panewki i końca barkowego
obojczyka, obojczykowy jest stawem kulistym. Powierzchnie stawowe stanowią chrząstki
włókniste, między nimi często występuje krążek stawowy. Staw stabilizowany jest
więzadłami: barkowo-obojczykowym (często występującym jako górne i dolne) oraz kruczo-
obojczykowym (składa się z czworobocznego i stożkowatego.
Staw mostkowo-obojczykowy
Staw mostkowo-obojczykowy to połączenie obojczyka z mostkiem i pierwszym żebrem, łączy
bark z klatką piersiową. Czynnościowo to staw kulisty o niewielkiej ruchomości. Powierzchnie
stawowe pokryte są chrząstką włóknistą, zazwyczaj występuje tu krążek stawowy. Staw
stabilizują więzadła mostkowo-obojczykowe, międzyobojczykowe i żebrowo-obojczykowe.
Więzadła stawu sa bardzo silne, przez co rzadko dochodzi tu do zwichnięcia, częściej
obserwujemy złamania obojczyka.
Staw barkowo obojczykowy i mostkowo obojczykowy są stawami o małej ruchomości, za to
stawy te sa bardzo ważne dla funkcji i ruchów łopatki – przesuwają łopatkę i całą obręcz
kończyny górnej na klatce piersiowej.
Ruchy łopatki
Połączenie łopatki z klatką piersiową nie jest stawem. Połączenie to stanowi grupę pętli
mięśniowych. Można powiedzieć, że łopatka zawieszona jest w mięśniach „tak jakby w
powietrzu” na licznych mięśniach. Ruch do góry zapewniają część górna m. czworobocznego,
dźwigacz łopatki, m. równoległoboczny; ruch do dołu cz. Dolna m. czworobocznego,
piersiowy mniejszy i większy, zębaty przedni, najszerszy grzbietu; do przodu oba mm.
Piersiowe i zębaty przedni; do tyłu czworoboczny, równoległoboczny, najszerszy grzbietu.
Urazy mięśni poruszających łopatką są rzadkie, ale się niestety zdarzają się, np. na siłowni
przy nieprawidłowo wykonywanych ćwiczeniach na ławeczce.
Co to stożek rotatorów (mankiet rotatorów)
Stożek rotatorów to grupa 4 ścięgien, które odpowiadają za ruch w stawie ramiennym. Mają
swój przyczep na głowie kości ramiennej, są to ścięgna mięśnia: nadgrzebieniowego,
podgrzebieniowego, obłego mniejszego i podłopatkowego. Trzy pierwsze przyczepiają się do
guzka większego, czwarty do guzka mniejszego k. ramiennej. Jako, że staw ramienny jest
stawem wiszącym i jest zawieszony m.in. na tych 4 ścięgnach z tego powodu często dochodzi
do zwyrodnieniowego uszkodzenia stożka, najczęściej ś. m. nadgrzebieniowego.
Obrąbek panewki, więzadła i ścięgno bicepsa
Staw ramienno-ramienny jest otoczony cienką, luźną, włóknistą torebką. Przednie zgrubienia
torebki – nazywane więzadłami obrąbkowo-ramiennymi górnym, środkowym i dolnym – wraz
z obrąbkiem panewki, są głównymi stabilizatorami statycznymi stawu ramiennego. Obrąbek
zwiększa kontakt powierzchni stawowych stawu ramiennego przez co zwiększa jego
stabilność i jest włóknistym przyczepem więzadeł obrąbkowo-ramiennych. Do górnej części
obrąbka przyczepia się ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia.